Có một thực tế đang diễn ra rất âm thầm trong xã hội hiện đại: càng trưởng thành, con người càng làm việc nhiều hơn nhưng lại ít cảm thấy an tâm hơn. Những áp lực của người đi làm hôm nay không còn dừng lại ở câu chuyện thu nhập hay công việc ổn định. Điều khiến nhiều người mệt mỏi nhất là cảm giác tương lai ngày càng khó đoán, trong khi bản thân luôn phải chạy để không bị bỏ lại phía sau. Đằng sau những văn phòng sáng đèn, những lịch họp dày đặc hay những ngày làm việc kéo dài là rất nhiều người đang âm thầm bước qua áp lực bằng sự im lặng quen thuộc của người trưởng thành.
Khi sự chăm chỉ không còn đủ để tạo ra sự ổn định
Người lao động thời nay không lười hơn thế hệ trước. Ngược lại, họ đang phải cố gắng nhiều hơn bao giờ hết để giữ lấy vị trí của mình trong một thị trường thay đổi liên tục. Thu nhập tăng không kịp chi phí sống. Công việc ngày càng áp lực về hiệu suất. Công nghệ, AI và chuyển đổi số liên tục thay đổi cách doanh nghiệp vận hành khiến nhiều kỹ năng từng là lợi thế dần mất giá trị chỉ sau vài năm. Điều đáng nói là sự thay đổi ấy diễn ra quá nhanh, nhanh đến mức nhiều người chưa kịp thích nghi thì đã bắt đầu cảm thấy mình tụt lại.
Nếu trước đây, chăm chỉ gần như là “tấm vé” bảo đảm cho một cuộc sống ổn định, thì hiện tại điều đó không còn đủ. Thị trường lao động hôm nay vận hành bằng một tiêu chuẩn khác. Làm nhiều chưa chắc tạo ra giá trị. Kinh nghiệm lâu năm chưa chắc còn phù hợp. Sự trung thành cũng không còn là yếu tố đảm bảo cho tương lai nghề nghiệp. Và đôi khi, điều khiến con người kiệt sức nhất không phải vì họ không cố gắng, mà vì họ đang cố gắng sai hướng.
Người trưởng thành đang sống trong những áp lực vô hình
Có rất nhiều người hiện nay đang sống trong trạng thái lưng chừng. Tiếp tục công việc hiện tại thì áp lực đè nặng, nhưng nếu bước ra ngoài lại không đủ tự tin để bắt đầu lại. Khi tuổi tác tăng lên, cha mẹ già đi, con cái cần chi phí, còn xã hội thì liên tục tạo ra những tiêu chuẩn thành công vô hình, người trưởng thành dần sống trong tâm thế vừa cố gắng vừa lo sợ. Điều mệt nhất đôi khi không nằm ở số giờ làm việc, mà là cảm giác làm rất nhiều nhưng vẫn không biết vài năm tới bản thân còn giữ được giá trị gì.
Nhiều người đánh mất sự tự tin không phải vì họ thiếu năng lực, mà vì họ đã sống quá lâu trong một guồng quay lặp lại: làm việc, áp lực, mệt mỏi rồi tiếp tục cố gắng mà không còn thời gian để nâng cấp bản thân. Họ không đủ thời gian để học kỹ năng mới, không có môi trường đủ mạnh để phát triển và cũng thiếu định hướng rõ ràng để thay đổi chính mình. Theo thời gian, rất nhiều người trở thành một “người đi làm lâu năm”, nhưng chưa chắc đã là một “người có giá trị cao” trên thị trường lao động hiện đại.
Thị trường không đào thải tuổi tác, mà đào thải sự đứng yên
Đây cũng là khác biệt lớn nhất của thời đại hôm nay: thị trường không còn đánh giá con người bằng số năm làm việc, mà bằng khả năng tạo ra giá trị thực tế. Một người có thể làm việc mười năm, nhưng nếu tư duy và kỹ năng không thay đổi, thì bản chất chỉ là một năm kinh nghiệm lặp lại nhiều lần. Trong khi đó, thế giới lại đang thay đổi từng ngày. Công nghệ thay đổi. Hành vi khách hàng thay đổi. Mô hình kinh doanh thay đổi. Nếu con người đứng yên quá lâu, khoảng cách giữa bản thân và nhu cầu của xã hội sẽ ngày càng lớn.
Giữa bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp hiện đại cũng bắt đầu thay đổi cách nhìn về nhân sự. Không còn chỉ tuyển người có kinh nghiệm, doanh nghiệp ngày nay cần những cá nhân có khả năng thích nghi, chủ động học hỏi và liên tục nâng cấp bản thân. Từ góc nhìn của hệ sinh thái khởi nghiệp thực tế DGroup Holdings (DGH), Chủ tịch Ho Duy Anthony cho rằng sự ổn định của người đi làm trong tương lai sẽ không còn đến từ nơi họ đang làm việc, mà đến từ năng lực họ còn giữ được cho thị trường lao động. Theo ông, trong một thời đại mà mọi thứ đều có thể thay đổi rất nhanh, giá trị bền vững nhất của một con người không nằm ở vị trí hiện tại, mà nằm ở khả năng phát triển chính mình trước mọi biến động của thời cuộc.
Rồi sẽ đến lúc thị trường không còn hỏi một người đã làm việc bao nhiêu năm, mà sẽ nhìn vào việc họ còn tạo ra được giá trị gì. Bởi trong một thế giới thay đổi từng ngày, kinh nghiệm thôi là chưa đủ nếu năng lực thực tế không còn phù hợp với thời đại. Công ty có thể thay đổi. Một ngành nghề có thể biến mất. Một vị trí từng an toàn hôm nay cũng có thể trở nên bấp bênh vào ngày mai. Chỉ có tư duy thích nghi, khả năng học hỏi liên tục và năng lực tự nâng cấp bản thân mới là thứ giúp một người giữ được chỗ đứng lâu dài. Và có lẽ, sự ổn định bền vững nhất của người đi làm thời hiện đại không nằm ở nơi họ đang làm việc, mà nằm ở việc họ còn đủ giá trị để được thị trường cần đến trong tương lai hay không.
BT. KaMy
